Strona używa plików cookies więcej

Nauka

Biblioteka przeprowadza zbiory specjalne

Przeprowadzka zbiorów specjalnych i pracowni z zajmowanego przez Bibliotekę Uniwersytecką od ponad 70 lat budynku dawnego klasztoru augustianów na Wyspie Piasek dobiega końca. Wkrótce zbiory te będą udostępniane w gmachu przy ul. Fryderyka Joliot-Curie, a Biblioteka rozpocznie przeprowadzkę książek z gmachu przy ul. Szajnochy. O wielkim wyzwaniu, jakim była przeprowadzka zbiorów specjalnych pisze Grażyna Piotrowicz, dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej.

Pod koniec maja 2016 r. zapadła ostateczna decyzja władz uczelni w sprawie przeniesienia Biblioteki Na Piasku do nowego gmachu – jest akceptacja przedłożonego kosztorysu przeprowadzki i można rozpocząć działania. Moment był nienajlepszy, bo już prawie środek roku kalendarzowego, ale zabraliśmy się dziarsko do działania.

Najpierw przetargi na regały jezdne (będą miały status unijnych i będą wymagały dłuższych terminów ogłoszenia), potem – na meble metalowe i drewniane… Trzeba było się szybko uwijać, bo przecież wiadomo nam było, że wkrótce zmieniona zostanie Ustawa o zamówieniach publicznych, a nie chcieliśmy „wpaść w pułapkę” nowych przepisów. Jednocześnie trzeba było tak zaplanować logistykę działań, aby do początku września zwolnić pewne pomieszczenia i przestrzenie w budynku Biblioteki Na Piasku dla jednostek uczelni na nie oczekujących. Z tego względu już w okresie wakacyjnym rozpoczęliśmy przeprowadzkę części zbiorów (stare druki, zbiory bibliologiczne) oraz Pracowni Reprografii i Digitalizacji, Pracowni Konserwacji Zbiorów Specjalnych i serwerowni do nowego gmachu. Wyprowadzając część starych druków do magazynu przygotowanego jeszcze w ubiegłym roku, mogliśmy zwolnić miejsce dla Biblioteki Instytutu Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych, a przenosząc obie Pracownie i serwerownię – uwolnić cały parter dla Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej.

Już samo zaplanowanie, rozpisanie postępowań lub zapytań ofertowych, a następnie rozłożenie, bezpieczne przewiezienie, ponowne złożenie i uruchomienie w nowym gmachu wszystkich ciężkich urządzeń z Pracowni Konserwacji oraz transport i ponowne uruchomienie sprzętu optoelektronicznego (kilkanaście skanerów, kamer i stanowisk do wykonywania cyfrowych kopii zbiorów) Pracowni Reprografii i Digitalizacji, czy bezpieczne przeniesienie serwerów, macierzy i sprzętu sieciowego z serwerowni – przyprawiało o lekki zawrót głowy! Tymczasem największe wyzwania dopiero nas czekały…

Pakowanie zbiorów specjalnych
fot. Jerzy Katarzyński

Dopiero w końcu sierpnia, po rozstrzygnięciu przetargów unijnych na wykonanie i montaż regałów jezdnych w magazynach przeznaczonych na zbiory specjalne i podpisaniu umów z wykonawcami, można było zająć się przygotowaniem i ogłaszaniem przetargów na transport zbiorów specjalnych, z uwzględnieniem realnych terminów, w których należało się spodziewać dysponowania już wyposażonymi w regały magazynami. Niestety, okazało się, że mieliśmy wiele problemów z przygotowaniem tej ostatniej partii postępowań przetargowych, ze względu na wprowadzenie nowej ustawy. Udało się jednak w końcu przezwyciężyć te trudności i wyłonić wykonawcę usługi transportowej dla trzech zadań: 1.rękopisy, 2. stare druki, 3. zbiory graficzne, muzyczne i kartograficzne. Łącznie niemal 20 tys. mb bardzo cennych kolekcji. Oprócz kryterium cenowego, ważny był dla nas deklarowany czas wykonania usługi transportowej.

Wyłoniony wykonawca rozpoczął przewożenie naszych zbiorów 2 listopada. Ich przeprowadzanie nadal trwa. Przez miesiąc, czyli do 2 grudnia, w magazynach zbiorów specjalnych przy ul. Fryderyka Joliot-Curie 12 złożono bezpiecznie wszystkie rękopisy, zbiory graficzne, muzyczne i kartograficzne oraz znaczną część starych druków. Nadal trwa przeprowadzanie największej w kraju kolekcji tych ostatnich zbiorów. Liczymy, że do Świąt Bożego Narodzenia, a w najgorszym razie – do końca roku kalendarzowego – wszystkie zbiory specjalne znajdą się na swoim miejscu w nowej lokalizacji.

Nowy magazyn starych druków z regałami jezdnymi (po lewej) i nowy magazyn rękopisów z regałami stacjonarnymi (po prawej)
fot. Jerzy Katarzyński

Do nowej Biblioteki oprócz zbiorów i pracowni przeniesiono także część starego wyposażenia gabinetów pracowniczych; dostarczono ponadto nowo zakupione meble. Uruchamiana jest już Czytelnia Zbiorów Specjalnych w nowym gmachu (czekamy tylko na instalację nowych stołów czytelnianych) i liczymy na to, że jeszcze w grudniu otworzy ona swoje podwoje dla użytkowników.

Oprócz przenosin Biblioteki Na Piasku przeprowadziliśmy też z ul. Szajnochy 7–9 do nowej lokalizacji Oddział Informacji Naukowej, który rozpocznie obsługę użytkowników w Informatorium na przełomie roku kalendarzowego.

W tle wyżej opisanych działań, po rozstrzygnięciu przetargu dokonujemy też już od ponad miesiąca fumigacji zagrożonych cymeliów XIX-wiecznych i przenosimy je z budynku Biblioteki przy ul. Szajnochy 7–9 do magazynów w nowym gmachu, przygotowanych dla nich jeszcze w ubiegłym roku. Łącznie oczyściliśmy tą metodą i przenieśliśmy ok. 1800 mb cymeliów.

Jesteśmy już niemal na finiszu przenosin Biblioteki Na Piasku, żegnamy się z naszym dotychczasowym wieloletnim lokum. Z nostalgią spoglądamy na Wyspę Piaskową i klasztor augustianów, a nowym użytkownikom tego magicznego miejsca życzymy wszystkiego najlepszego!

Pisząc o naszych zmaganiach z przeprowadzką do nowego gmachu, pragnę serdecznie podziękować za poświęcenie, zaangażowanie i wielki wysiłek wszystkim Pracownikom Biblioteki Uniwersyteckiej, zwłaszcza tym bezpośrednio włączonym w proces przeprowadzki, a także współpracownikom z innych jednostek uczelni, którzy nas dzielnie wspierali w tych poczynaniach. Nie udałoby się przeprowadzić tego poważnego przedsięwzięcia bez Państwa wielkiego zaangażowania. Dziękuję bardzo!

Grażyna Piotrowicz
dyrektor Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Zbiory specjalne Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Od 1946 r. Oddziały Zbiorów Specjalnych i ich ponad półmilionowy unikatowy księgozbiór jest warsztatem pracy naukowej i dydaktycznej dla pracowników naukowych oraz studentów Uniwersytetu Wrocławskiego, a także dla licznych gości zagranicznych.

Zbiory specjalne Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu to ponad półmilionowy unikatowy księgozbiór. Pochodzą przede wszystkim z wrocławskich księgozbiorów dawnej Biblioteki Miejskiej oraz dawnej Biblioteki Uniwersyteckiej. Kolekcja ta została wzbogacona przez zabytki piastowskiej biblioteki z Brzegu, biblioteki księcia Jerzego Rudolfa z Legnicy, fragmenty biblioteki Milicha ze Zgorzelca, zbiory biblioteki kościoła św. Piotra i Pawła z Legnicy, biblioteki cystersek z Trzebnicy oraz grupę zbiorów prowincjonalnych zabezpieczonych na Śląsku po II wojnie światowej.

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu posiada największy w Polsce zbiór starych druków tłoczonych w latach 1456–1800 z liczbą 310 000 jednostek (w tym 3200 inkunabułów oraz 2000 poloników z XVI w.) i z tego tytułu zajmuje znaczące miejsce w Europie, po Florencji i Neapolu. Są to dzieła niezwykle cenne, będące odzwierciedleniem twórczości naukowej i literackiej ubiegłych wieków oraz ówczesnej europejskiej i śląskiej produkcji typograficznej. Wśród najcenniejszych obiektów znajduje się ksylograficzny egzemplarz Aeliusa Donata Ars Minor, unikatem w kolekcji jest pierwszy druk z polskim tekstem Statuta synodalia Wratislaviensia, który ukazał się w 1475 r., czy tezy Lutra przeciw odpustom, wydrukowane przez Melchiora Lottera w Wittenberdze w 1517 r.

Na uwagę zasługuje najbogatszy w Polsce zbiór średniowiecznych manuskryptów – 3000 kodeksów – są to przede wszystkim dzieła autorów klasycznych oraz dzieła ojców kościoła. Niezwykle cenna jest także kolekcja zabytków śląskiego iluminatorstwa. W Oddziale Rękopisów zgromadzono ok. 17000 autografów literatów i uczonych związanych ze Śląskiem od wieku XVIII po lata czterdzieste XX w. Najstarszy zabytek rękopiśmienny pochodzi z V w. – jest to fragment Kroniki Euzebiusza w tłumaczeniu św. Hieronima, natomiast najstarszy kodeks – herbariusz wraz z pismami medycznymi – pochodzi z wieku IX. Unikatem jest Topographia Silesiae F.B. Wernera, ze względu na ponad 1000 rysunków budowli Dolnego Śląska z XVIII w. umieszczonych w tekście.

Dumą Biblioteki są muzykalia: 4400 woluminów starych druków i 2500 jednostek rękopisów – wśród nich pierwodruki dzieł Mozarta, rękopis Beethovena ze szkicami jego utworów, czy XVII-wieczny unikatowy druk z utworami Mikołaja Zieleńskiego, najwybitniejszego polskiego kompozytora epoki renesansu.

Niezwykle bogata kolekcja zgromadzona w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu to silesiaca i lusatica. Wśród ponad 90 000 druków jest ponad 50 000 woluminów periodyków oraz ponad 100 000 jednostek dokumentów życia społecznego – wszystkie te materiały służą do studiów z zakresu: historii, administracji, socjologii, kultury, gospodarki czy geografii Śląska i Łużyc. Druki dotyczące miasta Wrocławia, tzw. Wratislaviana, które już w dawnej Bibliotece Miejskiej stanowiły wyłączony zbiór, należą do rarytasów wśród zasobów.

Biblioteka może poszczycić się również cennymi zbiorami kartograficznymi oraz ikonograficznymi. Kolekcja atlasów z XVI–XVIII w. zajmuje, ze względu na wielkość i wartość zbioru, czołowe miejsce w Polsce. Najstarszym oryginalnym atlasem jest Geografia Ptolemeusza, w redakcji Donnusa Nicolausa Germanusa, z l482 r. Drugą wyróżniającą się kolekcją wśród zasobów kartograficznych są tzw. atlasy sztuczne, które kryją w sobie nierzadko unikaty. Najcenniejszym z atlasów tego typu jest 7-tomowy zbiór ojca i syna – Zachariasa i Amadeusa Machnizkych (1000 map, planów i widoków), ze szczególnie cennym tomem piątym, zawierającym prawie kompletną kolekcję dotyczącą Śląska.

W Oddziale Zbiorów Graficznych zgromadzono następujące zbiory specjalne: grafiki, fotografie, ekslibrisy, pocztówki i reprodukcje oraz literaturę specjalistyczną dotyczącą ww. kolekcji, a także ikonografii i historii sztuki. Z cenniejszych obiektów należy wymienić albumy z XVII-XVIII w., litografie H. Daumiera i W. Hogartha, grafikę portretową oraz zbiór fotografii historycznych związanych z regionem.

Od 1946 r. Oddziały Zbiorów Specjalnych wraz z ich ponad półmilionowym unikatowym księgozbiorem są warsztatem pracy naukowej i dydaktycznej dla pracowników naukowych oraz studentów Uniwersytetu Wrocławskiego, a także dla licznych gości zagranicznych. Zbiory specjalne oraz księgozbiory specjalistyczne udostępniane były dotąd w Czytelni Zbiorów Specjalnych w Bibliotece Na Piasku, lada moment ruszy czytelnia w nowym gmachu. Korzystanie ze zbiorów ułatwiają katalogi, kartoteki, fachowa literatura i bazy danych. Pomocą służą również bibliotekarze – specjaliści od poszczególnych kolekcji. Do dyspozycji czytelników pozostają kopie materiałów zabezpieczonych na mikrofilmach, mikrofiszach i CD-ROM-ach. Biblioteka prowadzi ponadto działalność naukową, dydaktyczną i popularyzatorską poprzez realizację kwerend, przygotowywanie eksponatów na wystawy, udział w konferencjach naukowych i wygłaszanie referatów, czy prezentowanie zbiorów studentom i gościom. Zbiory specjalne, zgodnie z profilem gromadzenia, uzupełniane są poprzez dary i zakupy antykwaryczne.

Więcej na www.bu.uni.wroc.pl

Dodane przez: Michał Raińczuk

16 Gru 2016

ostatnia modyfikacja: 10 Sty 2017