Strona używa plików cookies więcej

Ludzie / Wydarzenia

Prof. Janusz Degler „żywym eksponatem” w Muzeum Teatru

Gabinet prof. Janusza Deglera, wybitnego teatrologa i witkacologa, związanego od czasu studiów z Instytutem Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, jest jedną z głównych atrakcji Muzeum Teatru – nowo otwartego oddziału Muzeum Miejskiego Wrocławia.

Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego jest drugą w Polsce – po Muzeum Teatralnym w Krakowie – tego typu placówką poświęconą teatrowi. Mieści się przy pl. Wolności w dawnym skrzydle południowym wrocławskiego Pałacu Królewskiego, gdzie na ok. 900 m² udało się w oryginalny sposób zaprezentowano dorobek powojennej wrocławskiej sceny teatralnej. Jest ona uważana za jedną z najważniejszych w Europie, głównie ze względu na postać Henryka Tomaszewskiego (1919–2001) – tancerza, mima, choreografa, reżysera, pedagoga, a co najważniejsze – założyciela i długoletniego dyrektora Wrocławskiego Teatru Pantomimy. Tomaszewski był jednym z najważniejszych artystów polskiego i światowego teatru drugiej połowy XX wieku. Uznaje się go za twórcę zespołowego teatru mimów i nowej formy sztuki scenicznej zwanej teatrem ruchu. To właśnie odtworzone mieszkanie Tomaszewskiego – czyli pokój prywatny i pracownia, gdzie prezentowana jest spuścizna Mistrza oraz pokój lalek z bogatą kolekcją zabawek – jest sercem nowo otwartego Muzeum.

Neon Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego
Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego, fot. Tomasz Gąsior/MMW

Muzeum opowiada o powojennym wrocławskim życiu teatralnym przez pryzmat konkretnych osób zaangażowanych na rożne sposoby w sprawy wrocławskiej sceny. Oprócz mieszkania Henryka Tomaszewskiego wystawą stałą jest także atelier fotograficzne nestora wrocławskich fotografów Stefana Arczyńskiego (ur. 1916), który przez wiele lat towarzyszył Tomaszewskiemu i jego zespołowi, niestrudzenie dokumentując poczynania artystów. Ważnym i dość nietypowym elementem wystawy stałej jest ponadto Pracownia Paszczodźwięków dr. Mirosława Oczkosia, będąca interaktywnym stanowiskiem, w którym goście Muzeum mogą zapoznać się ze sposobami pracy głosem, posłuchać łamańców językowych i sprawdzić własną dykcję.

Nietypową wystawą stałą w Muzeum Teatru jest gabinet prof. Janusza Deglera (ur. 1938) mieszczący bibliotekę poświęconą teatrowi i historii wrocławskich teatrów. Miejsce to jest nietypowe z dwóch względów. Po pierwsze: niezwykle bogaty księgozbiór jest darem przekazanym przez prof. Deglera Muzeum Teatru. „Jest to dla mnie wielkie szczęście, że mogłem cały mój księgozbiór zbierany przez wiele lat, co najmniej od ok. 1960 r., przekazać do tego Muzeum, by służył kolejnym pokoleniom. To jest dar dla mojego ukochanego Wrocławia, w którym spędziłem niemal całe życie, bo jestem z nim związany od 1947 roku. Wrocławiowi wiele zawdzięczam i przekazanie księgozbioru jest niejako spłatą długu wobec tego wspaniałego miasta” – mówił prof. Degler.

Gabinet prof. Janusza Deglera w Muzeum Teatru
Gabinet prof. Janusza Deglera w Muzeum Teatru, fot. Tomasz Gąsior/MMW

Jak ważną postacią dla Wrocławia jest prof. Degler, mówił Maciej Łagiewski, dyrektor Muzeum Miejskiego Wrocławia: „Teatralny Wrocław byłby z pewnością inny i uboższy, gdyby Janusz Degler nie postanowił się z tym miastem związać przed wielu laty. Wrocław wiele zawdzięcza Profesorowi, który doczekał się pokoleń wychowanków korzystających z jego doświadczenia i jego wiedzy, szczególnie w dziedzinie teorii i historii teatru. Niezwykle wzruszające jest to, że ktoś, kto całe życie kolekcjonuje książki, pocztówki i wszystko co ma związek z przedmiotem jego zainteresowań, jest w stanie jednej chwili, wszystko to oddać do muzeum, by służyło innym”.

W tej chwili w zaaranżowanym gabinecie muzealnym mieści się ponad 2 tys. książek prezentowanych w układzie tematycznym. Wkrótce dojdą kolejne i w sumie do dyspozycji odwiedzających będzie blisko 3 tys. tomów poświęconych dziejom szeroko pojmowanego teatru. Z biblioteki będzie można korzystać w każdy wtorek i czwartek w godz. od 12.00 do 16.00. „Każdy może tu przyjść, poczytać, przewertować to, co go interesuje” – dodał prof. Degler.

Gabinet prof. Deglera jest nietypowy jeszcze pod innym względem, gdyż Profesora – będącego niejako „żywym eksponatem” – będzie można odwiedzić w Muzeum w każdy czwartek w godz. od 13.00 do 14.00. „Przez 50 lat w czwartki prowadziłem konsultacje  w Instytucie Filologii Polskiej UWr przy pl. Nankiera. Teraz tu będę miał swój gabinet, do którego każdy może przyjść” – mówił prof. Degler, który od kilku lat jest już na emeryturze. „Już przychodzą tu do mnie studenci, a koledzy z Instytutu Filologii Polskiej UWr będą tu prowadzić zajęcia z nauk pomocniczych, bo tu mają wszystko, tu mają cały warsztat” – dodał.

Uroczyste otwarcie Muzeum Teatru odbyło się w Międzynarodowy Dzień Teatru 27 marca przy licznie zgromadzonej publiczności, m.in. przedstawicielach władz miasta, środowisk artystycznych i kulturalnych oraz współpracownikach Henryka Tomaszewskiego. „W historii naszego miasta raz tylko zjawił się taki człowiek, który stworzył inny rodzaj teatru, inny rodzaj pantomimy. Bardzo czytelny i na całym świecie odbierany z wielką życzliwością. To Tomaszewski otworzył okno na świat Wrocławiowi i polskiej kulturze i to z tego względu on jest patronem tego miejsca” – mówił dyrektor Łagiewski, wyjaśniając kiełkujący od wielu lat pomysł i ideę stworzenia we Wrocławiu takiego miejsca. Dodał też, że Muzeum Miejskie dysponuje całą spuścizną Tomaszewskiego w postaci nie tylko jego listów, notatek, rzeczy prywatnych, ale także kolekcji lalek i innych przedmiotów zabytkowych. Jeden z bohaterów Muzeum Teatru, „żywy eksponat”, czyli prof. Degler mówił podczas otwarcia: „To jest najpiękniejszy dzień, jaki mogłem sobie wymarzyć. Po 45 latach moje marzenie, by we Wrocławiu powstało Muzeum Teatru stało się faktem”.

Uroczystemu otwarciu Muzeum towarzyszył wernisaż pochodzących z bogatej kolekcji Profesora przedwojennych pocztówek prezentujących gmachy europejskich teatrów. Z tej okazji Muzeum wydało także katalog zawierający blisko 600 wybranych pocztówek teatralnych – pierwszy tego typu katalog na świecie. Prezentowane w nim i na wystawie pocztówki prof. Degler zbierał przez kilkadziesiąt lat. Podczas zajęć na Uniwersytecie Wrocławskim korzystało z nich kilka pokoleń studentów, gdyż prof. Degler często posługiwał się nimi w trakcie swoich wykładów z historii teatru prowadzonych na wrocławskiej polonistyce. Kolekcja starych pocztówek, wydawanych do końca lat 40. XX wieku, liczy ponad 1500 kart, wśród których jest m.in. wiele unikatowych i trudnych do zdobycia widokówek teatrów angielskich oraz pokazujących teatry na innych kontynentach.

W Muzeum Teatru prezentowane będą wystawy stałe i czasowe. Zaplanowany został także rozbudowany i oryginalny program edukacyjny, który będzie łączyć zajęcia teoretyczne z praktycznymi. Gabinet prof. Deglera będzie miejscem kwerend, spotkań, promocji i kameralnych wystaw. Za przygotowanie oraz opracowanie koncepcji Muzeum oraz jego funkcji edukacyjnych odpowiedzialna jest Małgorzata Bruder.

Uroczyste poniedziałkowe otwarcie Muzeum Teatru im. Henryka Tomaszewskiego poprzedzone było kameralnym spotkaniem w niedzielę 26 marca w gronie przyjaciół i darczyńców Muzeum. Szerokiej publiczności udostępnione zostało 29 marca.od tej pory czynne będzie od środy do piątku w godz. 10.00–17.00 oraz w soboty i niedziele w godz. 10.00–18.00. Na wystawy stałe wstęp jest wolny!

Kamilla Jasińska

Zob. także www.muzeum.miejskie.wroclaw.pl

Zdjęcia dzięki uprzejmości Tomasza Gąsiora z Muzeum Miejskiego Wrocławia

Tabliczka na drzwiach prowadzących do gabinetu prof. Deglera w Muzeum Teatru
Tabliczka na drzwiach prowadzących do gabinetu prof. Deglera w Muzeum Teatru, fot. Tomasz Gąsior/MMW

Prof. Janusz Degler (ur. 1938 w Sosnowcu) – historyk literatury i teatru, edytor, emerytowany profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1961 r. ukończył studia polonistyczne na UWr i został stażystą, potem asystentem w Katedrze Literatury Polskiej. Doktorat obronił w 1971 r. na podstawie rozprawy „Inscenizacje sztuk S. I. Witkiewicza w dwudziestoleciu międzywojennym” (wyd. w 1973 r. pt. „Witkacy w teatrze międzywojennym”). Habilitował się w 1976 r. Wniosek o tytuł profesora nadzwyczajnego zatrzymał w 1986 r. Komitet Wojewódzki PZPR. Profesor otrzymał go w 1989 r., a tytuł profesora zwyczajnego w 1993 r. W latach 1976–2008 kierował Zakładem Teorii Kultury i Sztuk Widowiskowych w Instytucie Filologii Polskiej; był prorektorem wrocławskiej filii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie (1979–1987); przewodniczącym Rady Naukowej i Rady Kuratorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (2000–2005); redaktorem naczelnym wydawnictwa Wiedza o Kulturze (1989–1999), członkiem Rady Naukowej Instytutu Sztuki PAN (1981–1984, 1990–1993); członkiem Komitetu Nauk o Sztuce PAN (1990–2015) i Komitetu Nauk o Kulturze PAN (2004–2012); kierownikiem literackim Teatru im. C. Norwida w Jeleniej Górze (1973–1980); członkiem Rady Naukowej „Dialogu”, „Sztuki Edycji” i Rady Redakcyjnej „Teatru”; a także członkiem Polskiego PEN Clubu. Wypromował 24 doktorów, był też promotorem doktoratów honoris causa Jerzego Grotowskiego, Tymona Terleckiego i Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Jest autorem ok. 200 rozpraw, artykułów, recenzji i książek. Od 1989 r. jest przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego Dzieł zebranych S. I. Witkiewicza. Opracował 12 tomów tej edycji. Opracował i wydał pisma Jerzego Grotowskiego, Tymona Terleckiego, Konstantego Puzyny, Zbigniewa Raszewskiego i Anny Micińskiej. Jest laureatem nagrody miesięcznika „Odra” (2005), „Nowych Książek” (2009), nagrody Prezesa Rady Ministrów (2012) i nagrody edytorskiej Polskiego PEN Clubu im. J. Żuławskiego (2014). Odznaczony odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”, „Zasłużony dla Województwa Wrocławskiego”, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz srebrnym i złotym Medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”.

Dodane przez: Kamilla Jasińska

30 Mar 2017

ostatnia modyfikacja: 30 Kwi 2017