Strona używa plików cookies więcej

Nauka / Wydarzenia

Camino de Domeyko, czyli wyprawa geologów w Andy chilijskie

W marcu pięcioosobowa grupa pracowników i studentów Instytutu Nauk Geologicznych UWr zorganizowała wyprawę badawczą w Andy chilijskie śladami Ignacego Domeyki. O wyprawie pisze prof. Henryk Marszałek, dziekan Wydziału Nauk o Ziemi i Kształtowania Środowiska.

Ignacy Domeyko (1802–1889) – wielki geolog i mineralog, jeden z najbliższych przyjaciół Adama Mickiewicza – swoje umiejętności badawcze rozwijał w dalekim Chile, które stało się jego drugą ojczyzną na ponad 50 lat. Przybył do Ameryki Południowej w latach 30. XIX wieku, w momencie narodzin młodego demokratycznego państwa po długim okresie kolonializmu. Bezgranicznie poświęcił się badaniom geologicznym, odkrywaniu nowych złóż surowców mineralnych, edukacji oraz reformie szkolnictwa. Za swoje zasługi otrzymał obywatelstwo chilijskie oraz czterokrotnie wybierany był na rektora uniwersytetu. Pomimo tak wielkich zasług na polu nauki i pracy społecznej Ignacy Domeyko jest często niedoceniany przez swoich rodaków. Stąd też powzięcie inicjatywy zorganizowania wyprawy naukowej śladami tego wielkiego Polaka.

Zespół w składzie: prof. Henryk Marszałek – kierownik wyprawy, dr Wojciech Drzewicki, mgr Krzysztof Moskwa oraz studenci ostatniego roku geologii: Dagmara Mokanek i Tomasz Mastalerz, przemierzył ponad 4 tys. km po terytorium Chile, odwiedzając i dokumentując miejsca pracy Ignacego Domeyki, zarówno w uczelniach (uniwersytety w La Serenie, Santiago), jak i w terenie. Trasa wyprawy objęła centralne i północne rejony Chile w pasie pomiędzy La Sereną a Antofagastą. Szczególnie dużo czasu poświęcono nieczynnej już kopalni srebra Chañarsillo, dolinie rzeki Elqui, pustyni Atacama, w których swoje badania przez wiele lat prowadził Domeyko. Jednym z ważnych punktów na trasie ekspedycji była wizyta w kopalni miedzi Sierra Gorda, w której znaczne udziały ma koncern KGHM SA. Głębokie na ponad 300 m wyrobisko i niezwykłe bogactwo minerałów miedzi oraz bardzo serdeczne przyjęcie naszej grupy przez pracowników kopalni pozostawiło niezapomniane wrażenie.

Ważnym punktem wyprawy były wizyty na licznych uniwersytetach chilijskich, nie tylko tych związanych z działalnością Ignacego Domeyki. Rozmowy na temat potencjalnych możliwości współpracy naukowej i  dydaktycznej naszej uczelni przeprowadzono z władzami pięciu uniwersytetów, w tym: Universidad de Chile, Santo Tomas oraz INACAP w Santiago, uniwersytetu w mieście La Serena i Catolico del Norte w Antofagaście. W organizacji spotkań na uniwersytetach dużą pomoc uzyskaliśmy ze strony Aleksandry Piątkowskiej, ambasadora Polski w Chile. Szczególne podziękowania należą się również rodzinie Domeyko za bardzo życzliwe przyjęcie, umożliwienie zwiedzenia domu Ignacego Domeyki, udostępnienie materiałów archiwalnych oraz za wspólne złożenie kwiatów na jego grobie.

Jednym z głównych założeń wyprawy było sprawdzenie możliwości adaptacji nieczynnych obiektów górniczych dla celów turystycznych, w tym opracowanie  dydaktycznej ścieżki geoturystycznej śladami Ignacego Domeyki. Mogłoby to wpłynąć na podjęcie przez lokalne społeczności północnych regionów Chile inicjatyw zagospodarowania opuszczonych obiektów górniczych, szczególnie w rejonach nasilonego ruchu turystycznego. Trasy i obiekty geoturystyczne mogą funkcjonować jako dobry przykład zrównoważonego rozwoju pomiędzy eksploatacją złóż, rozwojem cywilizacyjnym i ochroną przyrody. Takie obiekty funkcjonują już w Polsce, czego dobrym przykładem jest Kopalnia Złota w Złotym Stoku im. Domeyki.

W ramach poznawczej części wyprawy odwiedziliśmy najwyżej na świecie położone pole gejzerów El Tatio, Salar de Atacama, gdzie udało się nam zaobserwować małe stado flamingów, dolinę księżycową (Valle de la Luna) z niezwykłymi formami skalnymi oraz wykwitami soli. Niezwykłą faunę mogliśmy podziwiać w rezerwacie pingwinów Humbolta na wyspie Damas, gdzie oprócz pingwinów występują również delfiny, lwy morskie, pelikany oraz bardzo liczne siedliska innych ptaków. Niezapomniane wrażenia wywarły bezkresne przestrzenie pustyni Atacama przecięte jedynie nitką autostrady Panamerykańskej.

Wyprawa objęta była honorowym patronatem rektora UWr prof. Adama Jezierskiego oraz głównego geologa kraju prof. Mariusza Jędryska. Głównymi sponsorami wyprawy była Fundacja KGHM Polska Miedź oraz przedsiębiorstwo Kret i S-ka Tadeusz Kret z Chojnowa.

Geolodzy z Uniwersytetu Wrocławskiego prowadzą intensywne badania w różnych i niejednokrotnie bardzo odległych rejonach świata. Obszar Ameryki Południowej stanowi nowe wyzwanie. Mamy nadzieję, że ten wyjazd będzie początkiem nowych inicjatyw badawczych i wzmocni znaczenie naszego ośrodka akademickiego.

prof. Henryk Marszałek

Dodane przez: Kamilla Jasińska

12 Kwi 2017

ostatnia modyfikacja: 20 Kwi 2017